Thăm làng gốm cổ xưa nhất Đông Nam Á

là một trong hai làng gốm cổ xưa nhất Đông Nam Á, Bầu Trúc còn được coi như một bảo tàng mang đặc tính gốm truyền thống của dân tộc Chăm.

Nằm ven quốc lộ 1A Làng gốm Bầu Trúc thuộc thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận, cách thành phố Phan Rang - Tháp Chàm 10km về hướng nam.

Thôn Bầu Trúc có khoảng 400 hộ có đến 85% trong số đó vẫn thủy chung với nghề gốm. Theo truyền thuyết, nghề làm gốm do vợ chồng ông tổ Poklong Chanh dạy cho phụ nữ trong làng từ ngàn xưa. Để tưởng nhớ công ơn của tổ nghề, bà con lập đền thờ tổ chức cúng tế Poklong Chanh vào dịp lễ hội Katê hàng năm.

Ðất đai vùng Bầu Trúc từ xa xưa đã dành sẵn cho cư dân kho báu để khai sinh và nuôi sống nghề gốm; đó là mỏ đất, mỏ cát riêng biệt mà chỉ phù sa sông Quao mới có: Ðất mịn, dẻo lạ lùng, cát cũng rất mịn, hạt nhỏ li ti. Mỗi thứ đồ gốm, tùy công năng mà pha trộn cát với đất, nhưng trộn với tỷ lệ cát cao nhất, gốm ra lò vẫn bóng mịn, hầu như không sản phẩm nào rạn, nứt.

Ở nhiều nơi người ta dùng bàn xoay để nặn gốm, còn các nghệ nhân gốm Chăm vẫn dùng đôi tay khéo léo để tạo nên những tác phẩm tuyệt vời với mẫu mã phong phú. Các hoa văn trang trí trên gốm Bầu Trúc là những đường khắc vạch hình sông nước, chấm vỏ sò và hoa văn thực vật, có cả hoa văn móng tay trên vai cổ gốm rất mộc mạc, gần gũi, nhẹ nhàng. Sản phẩm gốm được nung lộ thiên ở nhiệt độ khoảng từ 500 - 600 độ C trong vòng 6 giờ, sau đó được lấy ra để phun màu (loại màu này được chiết xuất từ trái dông, trái thị ở trên rừng) rồi được tiếp tục nung lại trong vòng 2 giờ. Vì vậy, gốm Bầu Trúc có màu đặc trưng vàng đỏ, đỏ hồng, đen xám, vệt nâu, tạo thành các sản phẩm gốm độc đáo.

Đến với làng gốm Bầu Trúc du khách sẽ thấy được vẻ đẹp riêng so với gốm những nơi khác. Nếu du khách muốn tự tay mình làm ra một sản phẩm, người dân nơi đây rất sẵn lòng hướng dẫn: Du khách sẽ từ việc đập đất khô cho tơi, nặn thành hình, trang trí, đến khâu nung sản phẩm. 

Làng gốm Bàu Trúc hầu như lúc nào cũng đỏ lửa bởi những lò nung gốm lộ thiên

Không dùng bàn xoay để nặn gốm, những phụ nữ Bàu Trúc vẫn trung thành với cách làm truyền thống, người thợ gốm sẽ di chuyển quanh sản phẩm để nặn.
 

Không dùng lò nung, gốm Bàu Trúc được nung theo cách riêng bằng rơm và củi ngay ngoài trời.
 

Những sản phẩm đơn giản như chum, vại phần lớn do phụ nữ đảm nhiệm khâu nặn, đây cũng là truyền thống từ xa xưa vẫn tồn tại đến ngày nay
 

Những người làm công việc dỡ lò đều phải đội mũ bảo hiểm có kính che mặt để chống chọi lại cái nóng cháy da, cháy thịt
 

Một số gia đình nghệ nhân ở Bàu Trúc làm những sản phẩm mang tính nghệ thuật cao hơn để bán cho du khách ghé thăm làng
 

Một nghệ nhân trẻ của làng đang nặn một tác phẩm điển hình của văn hóa Chăm Pa
 

Nhiều cụ bà trong làng vẫn hàng ngày cần mẫn với những sản phẩm gốm được sáng tạo bởi tổ tiên từ ngàn đời.
 

Một thợ gốm tương lai của Bàu Trúc
 

Những đứa trẻ sinh ra ở Bàu Trúc lấy đất, cát, nặn, vẽ làm trò chơi