kevin cham
by On July 20, 2012
92 views

Một bộ di sản của hong tộc Chămpa gồm hơn 100 hiện vật của vua Pklഴng Mưhnai được lưu giữ hơn 300 năm qua bởi những người phụ nữ dng di hoⵠng tộc tại Bnh Thuận



Vượt hơn 60 km từ TP Phan Thiết, chng t캴i tm về thn Tịnh Mỹ, x촣 Phan Thanh, huyện Bắc Bnh - thủ phủ xưa của vua Chămpa Pkl촴ng Mưhnai. Hỏi thăm nh cụ Nguyễn Thị Thềm, từ trẻ con đến người gi trong lࠠng đều biết, mặc d hiện cụ đ khuất n飺i. Người Chămpa ở vng ny thường gọi cụ Thềm l頠 “b cng chഺa”.


Những cng cha cuối c亹ng


Theo tục lệ của người Chămpa theo đạo B la mn, người con gഡi t trong dng tộc được hưởng thừa kế v겠 chịu trch nhiệm thờ cng tổ tiẪn. Do vậy, việc lưu giữ những di sản của tổ tin để truyền cho đời sau thường do người con gi ꡺t trong gia đnh đảm nhiệm. B Nguyễn Thị Đ젠o, năm nay đ 68 tuổi, kể: “Mẹ ti l㴠 con t nhưng mất sớm. Lc đ꺳, ti cn qu䲡 nhỏ nn việc thừa kế bộ di sản của hong tộc được giao cho d꠬ ti l cụ Thềm”. Cụ Thềm kh䠴ng c gia đnh n㬪n xem b Đo như con ruột. Năm 1995, cụ Thềm mất ở tuổi 85, trao quyền gࠬn giữ bộ di sản lại cho b Đo. Con gࠡi t của b Đꠠo l Lư Nguyễn Thị Phương Diễm (36 tuổi) sẽ l người tiếp theo trong hoࠠng tộc Chămpa ở địa phương ny được thừa kế bộ di sản.


B Nguyễn Thị Đࠠo l người đang thừa kế quyền gn giữ bộ di sản hoଠng tộc Chăm

ng Lư Thԡi Thuổi (72 tuổi), chồng b Đo, cho biết d࠲ng hong tộc của vợ ng ഭt con ci, đến đời ng mới đᴴng con, nhưng con trai nhiều hơn. Do vậy, việc ai được thừa hưởng quyền lưu giữ bộ di sản ny sẽ được cả dng tộc họp bಠn quyết định, tất nhin vẫn theo nguyn tắc của chế độ mẫu hệ xưa nay.


Chꪺng ti thắc mắc v sao l䬠 hậu duệ của hong tộc Chăm nhưng cụ Thềm, b Đࠠo lại mang họ Nguyễn, ng Thuổi “đon” c䡳 thể l lấy theo họ vua nh Nguyễn từ những năm đầu thế kỷ XIX.


Bࠡu vật của vua v hong hậu


Trong số hơn 100 hiện vật mࠠ gia đnh b Đ젠o đang lưu giữ, gi trị nhất l bộ vương miện của vua vᠠ hong hậu. Vương miện của vua Pklഴng Mưhnai l vương miện duy nhất cn lại của cಡc vị vua Chăm, được lm hon toࠠn bằng vng, c gắn đೡ qu, chạm trổ tinh xảo. Vương miện, bng tai, v�ng xuyến của hong hậu cũng lm bằng vࠠng với những họa tiết cầu kỳ, đường nt uyển chuyển. Ngoi ra, c頡c bộ khay khảm x cừ, đồ đựng trầu cau cung đnh, trang phục của vua, hoଠng hậu, hong tử, cng chഺa, đao kiếm, phng la trận, mũ lnh… cũng được cất giữ cẩn trọng. Đ譢y l những hiện vật thể hiện r n൩t trnh độ nghệ thuật điu khắc độc đ쪡o của người Chăm xưa. Tất cả phản nh đậm nt đời sống văn hᩳa cung đnh v lễ hội.



Vương miện của vua P젴klng Mưhnai: cao 19,5 cm, đường knh 19,5 cm, chạm trổ nhiều h䭬nh tượng thủy qui Makara v vương miện của hoᠠng hậu PBia Sơm: cao 9,5 cm, chu vi 12 cm v b䠴ng tai, vng xuyến

Trong suốt những năm chiến tranh, bộ di sản trải qua khng ⴭt thăng trầm. B Đo kể: “Thời chống Phࠡp, gia đnh d Thềm sợ bị mất n쬪n giấu kỹ trn ni cao mấy chục năm. Đến thời chống Mỹ, d꺬 ti c đem về nhưng vẫn phải ch䳴n dưới đất, sau giải phng mới dm đ㡠o ln”.


ng Thuổi cho biết thꔪm: Tụi ti sinh sau đẻ muộn nn kh䪴ng biết tường tận cc thế hệ của gia đnh trước đᬢy giữ gn bảo vật của hong tộc như thế n젠o, chỉ nghe kể lại rằng, năm 1945, hưởng ứng “Tuần lễ vng” do Bc Hồ phࡡt động, gia đnh b Thềm đ젣 ủng hộ một bộ vương miện bằng vng được cho l của vua P࠴klng Kul (một người b con của vua P䠴klng Mưhnai).


Theo “hồ sơ gia đnh” b䬠 Đo, mấy chục năm qua, trải qua bao du bể của thế cuộc, bộ di sản của hoࢠng tộc chưa bị mất hay thất lạc bất kỳ một mn no. Thậm ch㠭, thời bao cấp, dẫu kinh tế gia đnh c l쳺c rất kh khăn, nhưng chưa bao giờ, chưa bất kỳ ai trong dng tộc nghĩ đến việc mang bảo vật đi b㲡n.



#e6e6fa; margin: 5px; border: 1px solid black; replaced: 537px; replaced: 48px; border-collapse: collapse;" cellspacing="5" cellpadding="0" align="center">



Di tch lịch sử - văn ha


Vua P�klng Mưhnai (tn thật l䪠 Pmưk Taha, nghĩa l người v䠠ng ngọc hiền từ) l một trong những vị vua cuối cng của Vương quốc Chămpa. ๔ng ln ngi đầu thế kỷ XVII, trị v괬 xứ Panduranga (từ TP Phan Rang, tỉnh Ninh Thuận đến thị x Lagi, tỉnh Bnh Thuận v㬠 huyện Đức Trọng, tỉnh Lm Đồng ngy nay). Trong thời gian trị v⠬, ng đ c䣳 cng khai thng hệ thống thủy lợi khu vực s䴴ng Lũy (Bắc Bnh). Người dn Chăm đời sau v좭 cng trnh của 䬴ng chẳng khc no những cᠴng trnh thủy lợi của vua Pkl촴ng Giarai ở thế kỷ XIII tại vng Phan Rang (Ninh Thuận). Cc vua triều Nguyễn sau n顠y như vua Minh Mạng, Duy Tn, Khải Định đều c sắc phong ghi nhận c⳴ng lao của ng. Ngy 13-7-1993, đền thờ P䠴klng Mưhnai v bộ sưu tập di sản ho䠠ng tộc Chăm chnh thức được cng nhận l� Di tch lịch sử - Văn ha.




Kỳ tới: Nghệ sĩ miền th�p nắng



Bi v ảnh: Bảo Bࠬnh

theo nld.com.vn
Posted in: Bút ký - Truyện
 reacted this
Like (1)
Loading...
1
 reacted this