by On March 19, 2012
227 views

TT - Sau một thời gian nghin cứu tm hiểu sử liệu, kết hợp với việc điều tra trꬪn thực tế, chng ti biết rằng những địa điểm chứa b괡u vật Chăm ở lng Lơbui khng cലn nữa. Nhưng hai ngi đền cổ l S䠳p v Krayo vẫn cn. >> Read this on Tuoitrenews.vn >> Số phận những kho bಡu Chăm ở Lm Đồng Đon khảo s⠡t dự lễ cng ở đền Krayo - Ảnh tư liệu Bảo tng Lꠢm Đồng Chnh v thế, đo�n cn bộ Bảo tng Lᠢm Đồng đ phối hợp với Phng Văn h㲳a huyện Đức Trọng quyết định tiến hnh khảo st, kiểm kࡪ phổ thng đối với hai ngi đền n䴠y. Đến lng Sp Sau khi đೣ chuẩn bị cc vật dụng đi rừng cần thiết, từ thị trấn huyện Đức Trọng đon chᠺng ti bắt đầu xuất pht. Bấy giờ đ䡣 chớm đầu ma mưa, đường vo T頠 In vốn đ kh khăn nay thỉnh thoảng lại th㳪m mấy vũng lầy của những cơn mưa tri ma nṪn lại cng kh hơn. Vất vả mೣi tới xế chiều đon chng tິi cũng vo được trụ sở ủy ban x T࣠ In bằng chiếc xe Zeep c tng của bảo tࠠng. Tối hm đ ch䳺ng ti tranh thủ gặp gỡ với gi l䠠ng v b con Churu ở lࠠng Sp. Cũng chnh nhờ buổi gặp gỡ n㭠y, chng ti thu được kh괴ng t thng tin quan trọng li�n quan tới lịch sử v cc bࡡu vật trong đền Sp v đền Krayo. S㠡ng hm sau, theo chn anh c䢴ng an x Za Hin v㪠 thầy cng Za Tang, chng t꺴i đến thăm đền Sp, điểm cất giữ cổ vật Chăm đầu tin. Vượt qua một c㪡nh đồng nhỏ v đi theo con đường mn chừng 1km ch಺ng ti mới tới nơi. Đền nằm giữa lưng chừng đồi, xung quanh cy cối rậm rạp. Đền được l䢠m bằng những cy gỗ trn nhỏ, mⲡi lợp l tranh. Xung quanh được che bằng những liếp lồ đan rất sơ sᴠi, trng giống như một chiếc ln nhỏ giữa rừng. Ph䡭a trong đền c hai gian, c g㳡c ở hai bn (bn phải thờ ꪴng, bn tri thờ bꡠ). Ngăn giữa khng c g䳡c, được k một tấm phản vn mỏng để bꡠy đồ thờ. Sau khi lễ xong, thầy cng Za Tang ko từ gầm phản ra một giỏ tre đựng những cổ vật của đền cꩲn cất giữ được cho chng ti xem. Ở đ괢y chng ti thấy ngo괠i hai ci bt lớn (trᡴng giống như hai ci nắp) bằng đồng mu đen thường dᠹng để đựng nước cng, cn c겳 15 hiện vật bằng gốm sứ (chủ yếu l gốm hoa lam). Đặc biệt trong đ cೳ một t bn ngo䪠i c những viết chữ H㴡n (c thể l một b㠠i thơ vịnh) v một liễn sứ men trắng vẽ lam. Thầy cng Za Tang cາn kể trước đy c nhiều đồ d⳹ng bằng vng bạc của vua Chăm, c cả kho y phục bằng lụa của người Chăm. Hằng năm vೠo dịp lễ cng (thng chạp ꡢm lịch) cc thầy cng lấy đồ ra mặc, xong lại cất trả trong kho. Nay mất hết, họ phải tự sắm đồ Chăm để mặc trong những ngẠy đ. Chng t㺴i cn được biết trước khi đến địa điểm ny, đền S⠳p đ được chuyển chỗ đến năm lần. V theo tục lệ cứ 50 năm đền lại được chuyển chỗ một lần. C㬡c điểm đều nằm trong khu vực quanh đy. Vo năm 1960 ch⠭nh quyền Si Gn đಣ cho xy đền mới bằng gạch lợp tn ở một địa điểm cⴡch Đ Loan chừng 3km. Nhưng rồi cuối năm 1968, sư đon 23 của quࠢn đội Si Gn đಣ tới cn qut cướp đi những hiện vật qu੽ trong đền, đồng thời cho my bay thả bom xăng đốt đền. Sau sự kiện ny đồng bᠠo đ gom lại những hiện vật cn s㲳t v lm lại đền. Krayo vࠠ dấu tch đền xưa Rời đền Sp, ch�ng ti đến thn Klongb䴴ng. Anh Za Hin dẫn chng t꺴i đến gặp gi lng vࠠ thầy cng Za Theng, người phụ trch việc c꡺ng lễ ở đền Krayo. Thầy cng Za Theng v mọi người ở đꠢy đều yu cầu chng t꺴i phải chuẩn bị lễ cng mới được vo đền xem cꠡc đồ vật. Theo tục lệ muốn vo đền phải cng dສ, g, nhưng thng cảm với hoഠn cảnh của chng ti, thầy c괺ng Za Theng v dn lࢠng ở đy đồng cho ch⽺ng ti chuẩn bị g rượu để c䠺ng. Sng hm sau, khi lễ vật đᴣ chuẩn bị xong, thầy cng Za Theng v một số người lꠠng dẫn chng ti đi. Cả đo괠n đi bộ chừng một tiếng rưỡi trong rừng th tới đền. Cũng giống như đền Sp, đền Krayo được l쳠m từ cc loại vật liệu tự nhin: gỗ, tre v᪠ kiến trc kh sơ sꡠi. Đền c hai nh, nh㠠 lớn rộng chừng 24m2, c chn cột gỗ tr㭲n. Xung quanh vch được che bằng phn lồ ᪴ đập dập. Chỉ ring vch phꡭa ty (nơi để bn thờ) l⠠ được lm bằng vn ghࡩp. Bn trong đền cũng c hai b고n thờ đơn giản ở hai bn. Pha dưới cꭳ k một sạp vn lꡠm nơi ngồi cng lễ v ăn uống của thầy c꠺ng v dn lࢠng. Bn cạnh nh lớn nꠠy l một nh sࠠn nhỏ với tm cột gỗ trn, hai gian được nối với nhau bằng hai thanh gᲡc sn bằng gỗ. Ở mỗi gian c một rương bằng gỗ đựng đồ đạc của vua vೠ hong hậu. Phần gc sࡠn th để sng. Đền Krayo thờ vua Chăm Poklongkahul v캠 hong hậu Poklongnaiqua. Theo lời kể của dn lࢠng v thầy cng Za Theng, trước đຢy đền c cả kho đựng đồ bạc v y phục của vua Chăm. Ng㠠y đ c những hộp klon bằng v㳠ng, mỗi hộp c ba lớp từ lớn đến nhỏ đựng tro v xương tr㠡n của vua v hong hậu, 500 chࠩn v bốn mm thờ bằng bạc. Một vương miện bằng vࢠng, ngoi ra cn cಳ bốn rương quần o c viền v᳠ng v 52 cy sࢺng. Nhưng tất cả đều bị mất dần. Đặc biệt sau năm 1968-1969 đền bị binh lnh Si G�n cướp ph v cho mᠡy bay nm bom sập đền (lc n麠y đền đ được xy lại v㢠 cố định ở đồi Kryo). Những bu vật qu giὡ của vua Chăm mất từ ngy đ. Khi c೺ng, chng ti tiến h괠nh kiểm k chỉ thấy 18 cy sꢺng di v ngắn (chỉ c࠲n lại phần nng sắt). Một chiếc bnh bằng bạc bị bẹp gi⬺m, năm ci bt lớn nhỏ men trắng vẽ lam. Đặc biệt cᡳ một chn nhỏ men mu trắng đục xung quanh c頳 trang tr hoa văn hnh c�nh sen, giữa thn c vẽ rồng ba mⳳng. Ngoi ra khng cലn vật no c giೡ trị nữa. Hỏi thăm, đồng bo cho biết đền cũ bị nm bom (1968-1969) ở n੺i Kryo cch đy khᢴng xa, chng ti đ괣 đề nghị anh Za Hin v mấy người trong lꠠng dẫn đi thăm. Sau khi cắt rừng đi chừng 3km về hướng ty th đến nơi đền cũ. Trước mặt ch⬺ng ti l một nền ximăng loang lổ d䠠i 6m, rộng 1m, tường gạch đổ nt hoang tn vᠠ cy rừng mọc đ l⨪n. Pha trước l một bể nước d�i 2,5m. Dạo quanh nền đền, giữa đm gạch vụn v cỏ cᠢy, chng ti nhặt được một chiếc lục lạc nhỏ bằng đồng xung quanh trang tr괭 hoa văn hnh chữ Thọ rất sắc sảo. Theo lời kể của dn l좠ng, trước đy đền được xy bằng ximăng lợp tranh, đền c⢳ hai tầng, tầng trn l kho chứa đồ đạc, c꠲n tầng dưới đặt đồ cng. Đền được tổ chức cng lớn v꺠o 15-5 dương lịch. Hằng năm vo ngy nࠠy dn lng tụ tập đ⠴ng đủ, thầy cng đều bận y phục Chăm để tế lễ theo phong tục Chăm. Vo những năm trước 1930 c꠲n c b Ma Th㠨m (vốn dng di con chⵡu của vua Chăm) ở Bnh Thuận vẫn mang lễ vật ln thờ c쪺ng ở đền, nhưng sau ny con chu của bࡠ chắc khng cn nhớ nổi chỗ n䲠o m đi thờ cng nữa. Dừng chຢn giữa rừng dầu bn ngi đền đổ n괡t, lng chng t⺴i khng khỏi xc động, tiếc nuối. Những b亡u vật của triều đại Chăm tuy khng cn, nhưng đền Krayo v䲠 Spmadronhay vẫn cn đ㲳. Đồng bo Churu vẫn khng vബ thế m lng qu࣪n trch nhiệm của mnh trong việc thờ cᬺng vua Chăm, cũng như lời ủy thc của đồng bo Chăm trong cơn hoạn nạn. (theo bᠡo Tuổi trẻ)

Posted in: Tin cộng đồng
Be the first person to like this.