mn

mn
kevin cham
On June 15, 2019
69 views
  • Facebook
  • Yahoo
  • Google
  • Live
  • Twitter
  • Live
GIẢI MÃ VĂN BẢN HOÀNG GIA CHAMPA - PANDURANGA (P2)
Văn bản Hoàng Gia (VBHG) Champa là một loại văn bản viết bằng Akhar thrah, tức là chữ viết phổ thông của vương triều Champa, hoặc bằng tiếng Hán.
Văn bản Hoàng Gia là văn bản hành chánh để ghi chép các lĩnh vực như: thuế má, đất đai, văn bản kiện tụng,.. Ngoài ra còn liên quan đến vấn đề cúng kính và các lễ vật dâng cúng,... Cho nên việc ghi chép cần rõ ràng, chính xác.
Khác với các văn bản hành chánh người Việt hôm nay sử dụng nhiều từ "đao búa", để đánh đố người đọc, nếu không cẩn trọng thì "bút sa gà chết". Còn văn bản hành chánh HGCP thời đó đơn giản, và cần đạt những yêu cầu sau:
- Từ vựng đơn giản, dễ hiểu (Ứng với mọi tầng lớp trong xã hội)
- Cấu trúc ngữ pháp rõ ràng, súc tích.
- Người làm đơn ký tên (Kung tangan), khác với người Việt là lấy dấu vân tay, người Chăm lấy dấu bằng cách gạch đốt ngón tay.
- Viết năm trước/tháng/ngày
- Nếu viết sai chữ trong văn bản phải gạch và lấy con dấu nhỏ đóng lên trên.
Điểm tôi muốn nhấn mạnh ở đây là từ vựng đơn giản, dễ hiểu, cấu trúc ngữ pháp ngắn gọn không đánh đố người đọc để thuận tiện cho việc ký kết giữa hai bên. Cho nên, đọc VBHG Champa chúng ta không cần nghĩ ngợi đến các từ vựng cao siêu.
Muốn đọc văn bản HGCP bằng akhar thrah chúng ta cần đọc lướt qua để làm quen với chữ cái (Không vội vàng phán đoán), sau đó đọc hiểu xem nội dung nói gì.
Chính vì không hiểu từ vựng nên người Chăm ngày nay, đặc biệt là những người không chuyên về nghiên cứu, thích đoán bừa. Các bậc trí thức cứng đầu luôn cho mình đúng dần dần biến từ vựng Chăm ngày càng rơi rụng, hoặc méo nghĩa. Thế hệ sau tiếp tục dẫm đạp lên vết sai, điều này càng làm ngôn ngữ Chăm thêm rối loạn, chữ viết Champa không còn hơi thở.
Ví dụ như, Patao lengka có người từng hiểu là vua Tích Lang Ka tuốt bên Lào thì thôi rồi. Tại sao chúng ta không đi tìm mà cứ phán đoán. Trong nghi lễ cúng để xua đuổi tà mà làm cho trẻ em hay khóc của người Raglai họ vẫn gọi Patao Lengka. Vậy tại sao có từ Patao Lengka trong thi phẩm nổi tiếng Chăm Gleng Anak, bởi vì Minh Mạng tự cho mình là thiên tử, con của trời nên người Cham thời đó chỉ biết gọi Langka, tức là thần thái dương, vị thần tạo ra lửa thiêng (apuei kadhir).
Ngoài ra nếu chúng ta ít tiếp cận các văn bản chép tay, đặc biệt là văn bản hoàng gia chúng ta sẽ nhầm lẫn các từ sau: Kham sai hiểu thành nyam pai; Po kade hiểu thành Po kapang,...
- Kham sai: Quan Khâm sai
- Po Kade: Tức là Lê Văn Duyệt
Thuật ngữ trong VBHG:
- Phun: Gốc/vốn (Số tiến hoặc số lúa gốc cho vay)
- Hajung: Lời, lãi
- Tama: Nhập vào
- Tubiak: Xuất ra
- Kain: Đo đạc (kain hamu)
- Luak jien: Hối lộ
- Thu kik: Thư ký (Người viết đơn)
- Kasat: Quan át sát.
- Kâw klao: Cựu trào (Ám chỉ cho nhà Nguyễn thời Gia Long)
- Ten klao: Tân trào (Ám chỉ cho nghĩa quân Tây sơn).
Wa Praong chia sẻ những hiểu biết mọn của mình để chúng ta cùng tham khảo, mong có sự góp ý của mọi người.
P/s: Điều khó khăn nhất của người nghiên cứu là tiền, nhưng có tiền rồi thì lại làm tao lao.
- Cuối tuần vui vẻ nhé cả nhà
Wa Praong
nguồn: Facebook
Dimension: 720 x 480
File Size: 24.56 Kb
Be the first person to like this.