by On March 4, 2012
173 views

NC News - Đến Hữu Đức(Palei Hamutaran), Phước Hữu, Ninh Phước, Ninh Thuận một Palei (làng) giàu đẹp đầy tình mến khách. Là quê hương được biết đến có nhiều lể hội dân gian Chăm diễn ra quanh năm trong đó được biết đến với lễ hội Rauk y phục Ppo NưGar, (lễ rước y phục ppo đựơc nhận từ bàn tay raglay anh em) vào dịp lễ hội Katê của người Chăm theo đạo Bàlamôn vào cuối tháng 6 đầu tháng 7 Chăm lịch (khoảng tháng 10 dương lịch) tổ chức thật long trọng và thu hút nhiều du khách khắp mọi nơi về đây cùng hoà chung lễ hội.Và cũng tại làng quê này đã sinh ra những đứa con ưu tú của làng đã đi vào lòng công chúng và được biết đến qua nhiều thông tin đại chúng như: nghệ sĩ ưu tú Đàng Năng Đức (Đoàn nghệ thuật dân gian Chăm Ninh Thuận), Ca sĩ Chế Linh, Nhạc sĩ Đàng Năng Quạ, nghệ nhân kèn Saranai ông Trượng Tốn...Trong đó chúng ta phải kể đến nghệ nhân Thiên Sanh Thềm là một nghệ nhân chơi thành thạo cả bộ ba nhạc cụ truyền thống Chăm,biết cách làm ra những nhạc cụ này và ông cũng là một  thầy vỗ (On mudwun). 


http://img189.imageshack.us/img189/6840/72247306.th.gif

ÔNG THIÊN SANH THỀM LÀ MỘT NGHỆ NHÂN CÒN LƯU GIỮ NHẠC CỤ TRUYỀN THỐNG CHĂM


Nghệ nhân Ông Thiên Sanh Thềm thổi thử kền Saranai

Là một người quê ở Hữu Đức đến nay ông đã được 62 tuổi, nhưng vẫn còn giữ nghề làm nhạc cụ truyền thống Chăm và biểu diễn chúng, ông rất đam mê và yêu say xưa văn hoá Chăm đặc biệt là qua các nhạc cụ Chăm như: Trống ghinăng (ginơng), kèn Saranai, trống Paranưng. Ông cũng giải thích ý nghĩa của bộ ba nhạc cụ này nó tượng trưng cho một cơ thể của con người có đầy đủ bộ phận như: đầu, mình, chân. Cũng như bộ ba nhạc cụ này vậy như: Kèn saranai có bảy lổ ngoài bảy nốt nhạc cơ bản (đô, re,  mi, fa, sol, la, si), nó còn tượng trưng cho bảy lổ trên đầu của con người là: hai mắt, hai tai, hai lổ mũi và một miệng; trống Paranưng tượng trưng cho thân hình con người (vì khi sử dụng trống này người sử dụng thường áp sát trống này vào người mình); hai trống ghi năng tượng trưng cho hai chân, hai dùi để đánh trống là hai cánh tay (khi biểu diễn các nghệ nhận thường dùng chân để giữ trống và tay cầm dùi ).
 
 
http://img193.imageshack.us/img193/8905/16335840.th.gif

ÔNG THIÊN SANH THỀM LÀ MỘT NGHỆ NHÂN CÒN LƯU GIỮ NHẠC CỤ TRUYỀN THỐNG CHĂM


Bộ ba nhạc cụ truyền thống Chăm

Ông bắt đầu học nhạc cụ Chăm từ khi ông lên 16 tuổi, được cha ông là ông Thiên Sanh Tàu (đã quá cố)  truyền lại, suốt quá trình rèn luyện ông đã biết sử dụng khi còn là thanh niên của làng. Đến khi lấy vợ việc sử dụng nhạc cụ Chăm đối với ông không còn là một sớm một chiều nữa mà đã thành thạo, khi đã biết sử dụng các loại nhạc cụ đó ông được bố của ông truyền cho nghề làm các nhạc cụ này với sự ham học hỏi và mày mò ông đã biết làm và còn rất tốt nữa ông nói: làm nhạc cụ Chăm rất khó lúc đầu ông cũng gập khó khăn, làm sao để cho một loại nhạc cụ nghe tốt và hay,thì cần chọn những loại gỗ tốt và phải cảm âm tốt bây giờ còn khó hơn là việc tìm các loại gỗ và các loại da thú để làm vì bây giờ không phải như trước kia đâu mà rừng còn nhiều thì có nhiều loại gỗ tốt trong rừng ngày một hiếm và lại tôi thì ngày một già nữa... dù khó đến đâu nhưng ông vẫn cố gắng không nãn lòng và cố gắng làm ra những nhạc cụ đó vì cái đam mê và nhằm bảo tồn cho nó khỏi mai một dần theo thời gian.

Những đồ nghề và nguyên liệu làm các nhạc cụ truyền thống của ông rất đơn giản và thô sơ như: đục, đẻo, da thú (da trâu làm mặt lớn, da hươu làm mặt nhỏ của tróng ghinăng), dây may ,búa, những khúc gỗ tròn (gỗ lim,cây Cà Chí )...nhưng nó lại được tạo ra bởi bàn tay ngày một già của ông.

http://img37.imageshack.us/img37/1097/78432748.gif

ÔNG THIÊN SANH THỀM LÀ MỘT NGHỆ NHÂN CÒN LƯU GIỮ NHẠC CỤ TRUYỀN THỐNG CHĂM


Đồ nghề và nguyên liệu để làm nhạc cụ

Xuất phát từ lòng yêu văn hoá, lời căn dặn của người cha đã quá cố và năng khiếu trong việc thể hiện nhạc cụ Chăm, từ đó giúp cho ông yêu thích các nhạc cụ Chăm hơn và theo ông đến bây giờ. Cho  đến bây giờ ông đã thành công trong việc thể hiện các nhạc cụ này qua các nghi lễ của người Chăm như: RiJa NưGar(lễ đầu năm),RiJaPraung trong làng và ở các làng Chăm khác và đã đi diễn để phục vụ các du khách ở các khu du lịch trong nước, được biết ông được Viện âm nhạc mời ông ra dạy cách chơi nhạc cụ Chăm trong vòng 1 tháng,và mới đây ông được khu du lịch Suối Tiên (Thành phố hồ Chí Minh)  mời đi biểu diễn để phục du khách trong dip lễ giổ tổ Hùng Vương mùng 10 tháng 3 và lễ hội trái cây (đi cùng ông là con trai út là Thiên Sanh Vũ)..."tôi rất vui khi được đi biểu diễn nhạc cụ Chăm cho du khách xem", Ông nói.

Từ khi biết sử dụng cả bộ ba nhạc cụ Chăm, ông đã biết cách làm ra nó và nhận sửa các loaị nhạc cụ bị hư hỏng, ông đã thành công và đã có nhiều người ở các làng Chăm vể đây đặt cho ông làm và sửa như: Palei (làng) Hiếu Lễ, Hoài Trung, Như Bình, Chất thường...và cho bảo tàng ở các thành phố như: Hà Nội, Bình Định, Phú Yên, An Giang…mới đây có bảo tàng Ninh Thuận, Trường văn hóa nghệ thuật và du lịch Nha Trang đặt cho ông làm cả bộ ba nhạc cụ.

Từ việc học và biết cách làm trống, ông được nhiều người biết đến và tìm đến học, nhiều người ở các làng Chăm như: Hoaì Trung, Như Bình, Phước Đồng...và những đứa con Chăm trong làng đủ mọi lứa tuổi đã tìm đến học và được ông truyền lại, những người này đã thành công cả ba nhạc cụ đặt biệt trống ghinăng (ginơng) được nhiều người thích học và biết đến hơn,vì ghi năng dễ học hơn và tiếng của nó khi vang lên làm khoấy động cả không gian của một lễ hội. Ông còn cho biết thêm, tôi rất thích những đứa con Chăm đến đây học và tôi sẵn sàng dạy cho chúng mà không nói gì tới tiền bạc cả khi đến đây học thì có một thủ tục nhỏ là trước khi học phải làm lễ, vật lễ đơn giản thôi 3 trứng vịt luộc,trầu cau,rượu để cho ông làm lễ nhận học trò và xin học nghề (đó là phong tục ), hẽ ai yêu thích và tìm  đến đây thì tôi cứ dạy và còn nhiệt tình nữa, tôi còn có một ngôi nhà để dạy đó. Ông còn bọc bạch thêm năm đứa con trai của tôi ai cũng biết sử dụng nó cả đặc biệt là con trai út của tôi Thiên Sanh Vũ hẽ có dịp biểu diễn ở đâu thì tôi với nó cùng đi hay những đứa trẻ trong làng thích học hay nghe tiếng trống, kèn thì nó sẽ dạy, đó là niềm vui của tôi khi đã có người kế nghiệp của tôi và lưu giữ cho mai sau.
 
http://img32.imageshack.us/img32/3295/70942269.gif

ÔNG THIÊN SANH THỀM LÀ MỘT NGHỆ NHÂN CÒN LƯU GIỮ NHẠC CỤ TRUYỀN THỐNG CHĂM


Thiên Sanh Vũ (mặc áo jean) và các bạn đang biểu diễn nhạc cụ

Từ đó ông được biết đến như một người lưu giữ và truyền lại nhạc cụ Chăm và còn lưu lại cho đến bây giờ. Ngoài ra ông là một người rất am hiểu về văn hoá Chăm, ông còn lưu giữ những bộ sách cổ Chăm rất hiếm, đã có nhiều nhà nghiên cứu và tìm hiểu về văn hoá Chăm đã tìm đến và được ông cho biết.

Ai một lần ghé làng Hữu Đức trong dịp diễn ra các lễ hội Chăm mà không ghé nhà ông để cho ông biểu diễn xem và nghe những âm hưởng réo rắt của kèn saranai, du dương,mượt mà như làm khoấy động của tiếng trống ghinăng và cả tiếng paranưng nhỏ nhẹ, ru hồn như đưa chúng ta vào một không gian của lễ hội. Khi đến đây chúng ta còn được ông kể về những câu truyen của những vị vua Chăm và cá dalikan (truyện cổ tích) Chăm rất hay như đưa ta trở lại với thời thơ ấu, mà bây giờ ông vẫn còn giữ không mai một theo thời gian.

Vijanhan, NguoiCham.com

Posted in: Văn hóa Champa
Like (1)
Loading...
2