khánh sơn
by On April 7, 2015
142 views

MỤC LỤC

Thay lời cảm tạ

Mở đầu

A-CỘI NGUỒN CỦA TIẾN TRÌNH LỊCH SỬ CHAMPA

1-Khái quát:

2-Lịch sử champa theo truyền thuyết, ngôn ngữ học và sử liệu

3-Lịch sử nền văn minh Champa theo khoa khảo cổ học:

4-Lịch sử nền văn minh Champa qua văn tự và văn hóa lễ hội

5-Lịch sử nền văn minh Champa qua tôn giáo và Cơ cấu tổ chức quốc gia

B-LICH SỬ CHAMPA QUA CÁC TRIỀU VƯƠNG

1. Triều vương thứ nhất (192-366) :

2. Triều vương thứ hai (337-420) :

3. Triều vương thứ ba (420-530):

4. Triều vương thứ tư (529-757) :

5-Triều vương thứ năm (758-854) :

6-Triều vương thứ sáu (859-991) :

7-Triều vương thứ bảy (991-1044):vương triều Vijaya

8.Triều vương thứ tám (1044-1074) :

9.Triều vương thứ chín (1074-1139) :

10.Triều vương thứ mười (1139-1145) :

11.Triều vương thứ mười một (1145-1318) :

12.Triều vương thứ mười hai (1318-1390) :

13.Triều vương thứ mười ba (1390-1458) :

14.Triều vương thứ mười bốn (1458-1471) :

15.1471-1653: Sự thất thủ Kauthara

16.Thời kỳ 1653-1771: Sự suy yếu của Panduranga

17. Thời kỳ 1771-1832: Những ngày cuối cùng của Champa

18.Tóm tắc các triều đại Vua Champa

C-NHỮNG DI SẢN CHAMPA

1--Giới thiệu các tháp champa

A-Tháp Cánh Tiên

B-Tháp Đôi

C-Tháp Dương Long

D-Tháp Bánh Ít

E-Tháp Bằng An

F-Tháp Dương Bi

G-Tháp Chánh Lộ

H-Tháp Yang Prong

I-Tháp Vân Thạch Hòa

K-Tháp Mỹ Khánh

L-Tháp Mẫn

M-Tháp Bà Nha Trang

N-Tháp Đôi Liễu Cốc

O-Mười tháp Champa trong kinh thành Vijaya bị tàn phá

P-Tháp Phú Diên

Q-Tháp Pôrômê

R-Tháp Po Sah Inư

S-Bí ẩn di tích tháp Poklong Garai, Ninh Thuận

V-Tháp Pô Đam

2-Phật Viện Đồng Dương

3-Kosa di sản của Champa

4-Thiên tình sử Huyền Trân công chúa- Hoàng hậu Parmecvari Champa

5-Mỵ Ê – Bia-Mih Ai: Nữ Trinh liệt- Vương phi champa

6-Vua đại Việt Mai hắc Đế dân tộc Champa

7-Kiến trúc thành Vijaya(Champa)- Thành Hoàng Đế phát lộ

8-Văn hóa ẩm thực Champa

9- Chế lan Viên và tuyển tập Điêu Tàn…………..……………466

10-Tượng đồng Avalokitesvara Champa Đại Hữu-Quảng Bình là bảo vật Quốc gia

11-Di sản Champa trong lòng Quảng Trị

D-Nguyên nhân vương quốc Champa suy vong

a-Vấn đề xung đột xã hội Champa trong quá trình lịch sử

b-Xã hội Champa trước thế kỷ 15

c-Khởi đầu của sự cách biệt nam bắc Champa

d-Nguyên nhân sự xung đột giữa nam và bắc Champa

1-Tình hình 1145-1160

2-Tình hình 1190-1220

3-Chiến tranh với Mông cổ 1283-1285

4-Vai trò Vua Trà Hoa bồ Đề trong chính sách hòa đồng dân tộc và ngoại giao: 1342-.1360

5-Vai trò Chế Bồng Nga trong chính sách hòa đồng dân tộc: 1360-1390

6-Sự phân chia nam bắc Champa: 1360-1471

7- Xã hội Champa từ 1471 đến 1832

8-Chủ thuyết bành trướng đất đai của vua chúa Ðại Việt

9-Nạn nhân của chủ thuyết “Thiên Tử”

10- Cuộc nội chiến giữa Tây Sơn và Nguyễn Ánh

11- Nội chiến giữa Minh Mệnh và Lê Văn Duyệt

12-Trước làn sóng di dân người Việt

13-Chính sách bế môn tỏa cảng

14-Hai chủ thuyết chiến tranh đối ngược

E-Nguồn tham khảo:

Thay lời cảm tạ

Tập sách nhỏ này một phần trong gia phả họ trà champa, tư liệu các nhà nghiên cứu, các nhà khảo cổ học trong và ngoài nước có uy tín. Tôi thiết nghĩ nó sẽ làm sáng tỏ thêm về văn hóa Champa trong quá khứ đã bị mai một. Nhưng sẽ có thiếu xót, hoặc có sai lệch theo lịch sử rất nhiều mong mọi người đóng góp ý kiến để xây dựng và mong được những người quan tâm lượng thứ. Tôi xin thành tâm bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đến tất cả các vị, Cha mẹ, bác cô chú, anh em, cùng bạn bè đã động viên, giúp đỡ, xây dựng, đóng góp ý kiến cho tôi có động lực hoàn thành tác phẫm này.

Tp.HCM 12/12/2012

Thanh Trà

Mở đầu

Trong quá khứ, trên dãy đất Việt Nam này có sự tồn tại một nền văn minh: Vương quốc Champa. Vương quốc Champa có lãnh thổ trải dài từ mũi Hoành sơn phía bắc, nam giáp Đồng Nai, tây giáp nam Lào, đông giáp biển Đông, thuộc miền Trung ngày nay. Hầu hết lãnh thổ trải dài theo dãy Trường sơn và biển Đông, có những cánh đồng nhỏ nằm dọc theo những con sông đổ ra biển, phía tây dãy trường sơn là những bình nguyên Tây nguyên rộng lớn. Khí hậu có hai mùa mưa và nắng rõ rệt. Vương quốc Champa chuyên canh cây lúa, đậu, ngô, mía…dọc theo những con sông từ Tây nguyên đổ ra biển. Vùng Tây nguyên có những tài nguyên quí giá như: trầm hương, mun, tre… Ngoài ra Tây nguyên Champa còn cung cấp nhiều khoáng sản quí như: vàng, bạc, đồng, sắt. Động vật gồm: voi, tê giác, sư tử, hưu trắng…nhiều vô kể. Vương quốc Champa hiện tại tuy nó đã bị sát nhập vào nước Việt Nam, nhưng chúng ta không thể phủ nhận sự ảnh hưởng của nền văn hóa Champa, trong quá khứ cũng như hiện tại, đối với tổng thể văn hóa 54 dân tộc anh em Việt Nam. Nhất là văn hóa tộc người Champa có ảnh hưởng rất lớn. Văn hóa Champa đã phát triển một nền văn minh rực rỡ, bậc nhất Đông Nam Á suốt gần 18 thế kỷ. Bởi quá trình tồn tại, định hình lịch sử và văn hóa phát triển, có bề dày đáng kể trên năm ngàn năm (Từ người Champa cổ Bàu Trá thời đại đá, văn hóa Sa Huỳnh thời đại kim khí, cho đến ngày hôm nay).Vì muốn thảo thêm vài nét vẽ cho bức tranh lịch sử, văn hóa nền văn minh Champa còn bỏ ngõ, nên tôi một người con trong dòng tộc Champa mạo muội đặt vấn đề cho đề tài này. Tôi không muốn phê phán hiện tại và quá khứ, tôi chỉ muốn người và người nhìn thực chất về bản sắc và văn hóa của nền văn minh Champa, giờ đã chôn chặc vào lòng đất khô cằn, bão lũ miền Trung đầy nhân bản và nhân văn. Trải dài hàng ngàn năm lịch sử, thăng trầm trong vinh quang, khổ đau, tủi hờn rồi thất bại. Thế là họ bắt đầu hình thành sự khác biệt, dù rằng họ cùng một nguồn cội, có chung một dòng máu.

Thời gian thấm thoát trôi, đã qua rồi cái thời gánh con vượt dãi Trường Sơn, cái thời dong buồm thách thức con sóng dữ của biển cả để đi tránh cơn binh đao. Giờ đây họ đã được yên vui sống trên mảnh đất được gọi nôm na là quê hương thứ hai , mặc dù có những nơi họ sống trước kia từng là làng quê, đất tổ, là đất nước của họ. Còn gì xót lại ở họ ngoài dòng máu đỏ và chút ít ngữ vựng trong ngôn từ. Các tôn giáo lớn trong khu vực du nhập ngày càng mạnh, làm đảo lộn trật tự xã hội Champa có từ lâu đời. Xung đột giữa ấn giáo, đạo hồi và nho giáo lên đến đỉnh điểm. Phân biệt tôn giáo đã làm mất đi tính tự hào dân tộc, mất đi sự đoàn kết thiết yếu để bảo vệ dân tộc Champa. Sao con người không quan tâm đến nó để kéo lại gần sau hàng thế kỉ xa cách. xin đừng đổ thừa tôn giáo, tính phân biệt luôn không chấp nhận những gì hơi xa lạ đối với mình. Một cộng đồng tan rã, bị dẫm nát qua thời gian theo dòng lịch sử đau buồn, cần lắm những bàn tay xoa dịu để chữa lành vết thương bao năm tháng…

Từ nhỏ, nhìn chung quanh là những tháp Chăm u sầu, lở lói với thời gian, lòng tôi luôn hiếu kì về vương quốc Champa, hay là bản thể con cháu họ Trà Champa. Sự hiếu kì pha lẫn lãn mạn và nuối tiếc một nền văn minh đã tàn lụi, có lẽ một phần bị ảnh hưởng từ tập thơ “Điêu tàn” của Chế Lan Viên? Vì đây là vấn đề lớn trong khoa học, tôi không đủ khả năng xây dựng lại diện mạo của nó, nên chỉ cố gắng phác họa vài nét mà thôi. Tôi nghĩ rằng đề tài này sẽ góp thêm một hạt cát vào bễ cát tri thức mênh mông của loài người hiện tại trong quá trình tìm hiểu, phân tích, phác thảo bức tranh nền văn văn minh tộc người Champa Malayo Polynésien, trong tổng thể nền văn hóa dân tộc Việt Nam một cách khoa học và nhân văn. Đặc biệt việc nghiên cứu giá trị của một nền văn minh bị bỏ ngõ, mai một rất nhiều trong hệ thống văn hóa, thì việc tìm hiểu dân tộc người Champa chính là điều cần yếu, có ý nghĩa cấp thiết góp phần làm rõ hơn bản sắc văn hóa Việt Nam, đông nam á Malayo Polynésien, để chúng ta có phương pháp bảo tồn, phát huy giá trị của nó trong công cuộc xây dựng nền văn hóa Việt Nam và đông nam á ngày nay. Qui luật của lịch sử nhân loại là sự sinh tồn và biến đổi một cách biến chuyển liên tục. Sự sụp đổ hoàn toàn của Vương Quốc Champa vào năm 1832, cho dù bất cứ nguyên nhân nào, cũng đều nằm trong qui luật tất yếu của lịch sử. Tuy nhiên, nếu một dân tộc đã có một lịch sử, cho dù quốc gia đó không còn nữa, lịch sử dân tộc đó vẫn luôn luôn còn hiện diện trong tiến trình của lịch sử nhân loại, ít ra vẫn còn trong ký ức của dân tộc đó lưu truyền từ đời này sang đời khác và mãi mãi cho đến tận cùng… của lịch sử nhân loại. Nếu một dân tộc đã có một lịch sử, một nền văn minh đặc thù, đương nhiên đã có một cội nguồn. Nói đến cội nguồn là nói đến những gì rất xa và cũng rất gần. Rất xa vì cội nguồn đã có từ chốn hồng hoang, từ trong mịt mờ của tiền sử. Rất gần vì cội nguồn luôn luôn có trong tâm tưởng của bất cứ ai còn biết nhớ đến tổ tiên, biết yêu thương những người cùng chung huyết thống của chủng tộc. Nói huyết thống vì người ta có thể thay đổi tư duy, có thể thay đổi hoàn cảnh, có thể thay đổi đức tin, nhưng không thể thay đổi được dòng máu đồng chủng đang luân lưu chảy trong khắp châu thân của mỗi một con người. Đề tài này chắc chắn rằng sẽ còn nhiều sai xót và không ít người không đồng ý, vì lịch sử đã qua là “bất di, bất dịch”, trong khi sử liệu về vương quốc Champa quá ít và đang dần chôn vùi theo thời gian. Tác phẫm lược sử nền văn minh Champa ra đời được viết trong gần 16 năm, từ năm 1996 đến 2012 do tìm hiểu nhiều nguồn sử liệu, tài liệu khảo cổ, thực địa tập quán văn hóa, tham khảo, khảo sát liên quan quá nhiều nghành, nhiều tôn giáo trong khi sử liệu champa còn lại quá ít. Do đó cũng không cho phép ghi lại những tài liệu trích dẫn một cách tỉ mỉ. Bù lại những trích dẫn quan trọng điều có ghi ngay trong bài viết. Tôi mong rằng mọi độc giả khi đọc sẽ bỏ qua phần này. Nếu có gì thiếu xót trong bài viết tôi rất mong mọi người rộng lòng tha thứ. Tôi mong rằng nhiều người sẽ cùng đóng góp và xây dựng cho hoàn chỉnh thêm.

 Đồ bàn 20/12/2012

Thanh Trà

 

 reacted this
Like (1)
Loading...
1
 reacted this