Kaka
by On January 19, 2012
105 views

Một lời giới thiệu về Bình Định với công chúng Thủ đô 

NC News - Có thể gọi trưng bày “Ấn tượng Champa - sưu tập cổ vật Champa Bình Định” đang diễn ra tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam (Hà Nội) là một lời giới thiệu về Bình Định với công chúng Thủ đô. Gọi là “một lời” vì với 104 hiện vật gốm và điêu khắc đá Champa được tìm thấy tại Bình Định, dù là những hiện vật tiêu biểu trong sưu tập hiện vật về văn hóa Champa ở Bình Định, nhưng vẫn chưa thể giới thiệu hết về những vẻ đẹp độc đáo của văn hóa Champa ở  đây.  

http://www.baobinhdinh.com.vn/thapcham/2008/5/58883/images/images62520_chamHaNoi.jpg

 

Một góc trưng bày “Ấn tượng Champa”. Ảnh: B.P


Được bố trí ở gian triển lãm giữ vị trí đẹp nhất của Bảo tàng Lịch sử Việt Nam nên hầu như tất cả những ai đến đây trong những ngày này đều ghé vào. Trước nay, hễ nhắc đến văn hóa Champa, phần lớn người ta thường nhớ, nhắc ngay đến Quảng Nam hoặc Ninh Thuận. Một cuộc khảo sát nho nhỏ của người viết cho kết quả khá bất ngờ: số người biết đến văn hóa Champa ở Bình Định thậm chí còn ít hơn về văn hóa Champa ở Nha Trang. Cũng bởi thế, nên rất nhiều người đã phải dừng lại khá lâu để chiêm ngưỡng bức phù điêu nữ thần Sarasvati tuyệt đẹp đang được trưng bày. 

Từ năm 1942, nhà nghiên cứu người Pháp Ph. Stern khi nhận xét tổng thể các công trình kiến trúc Champa ở khu vực miền Trung đã đánh giá rất cao phong cách kiến trúc, điêu khắc Champa Bình Định. Với tám cụm gồm 14 tháp, Bình Định hiện là địa phương có nhiều đền tháp Champa nhất còn tồn tại đến nay. Và điều đáng nói là quần thể này còn khá nguyên vẹn, đa dạng; có những cụm tháp rất đồ sộ và độc đáo như Dương Long, Bánh Ít.

Bên cạnh những hiện vật thuộc nhóm điêu khắc đá sa thạch (tượng, phù điêu), mặc dù chỉ gói gọn trong một chiếc tủ lớn, nhưng những hiện vật gốm Gò Sành cũng thu hút được sự chú ý của nhiều khách tham quan. So với điêu khắc và kiến trúc, gốm Gò Sành chưa được nhiều người biết đến. Sự tồn tại của dòng gốm này hầu như chỉ được biết đến trong giới nghiên cứu khoa học và những người sưu tập gốm cổ. 

Không chỉ hiện diện trong đời sống hàng ngày của cư dân Champa thế kỷ XI-XV, gốm Gò Sành còn hé mở nhiều phát hiện mới mẻ. Những phát hiện về gốm Gò Sành đã gây sự chú ý lớn cho giới nghiên cứu văn hóa Champa trong và ngoài nước. Trước đây nhiều chuyên gia về gốm nhầm lẫn gốm Gò Sành với các dòng gốm khác. Đáng lưu ý là sản phẩm gốm Gò Sành đã có mặt ở nhiều bảo tàng tại Ai Cập, Nhật Bản, Anh... Từ thế kỷ XI-XV, Thị Nại đã là một điểm dừng quan trọng trong con đường gốm sứ trên biển song song với con đường tơ lụa trên đất liền. Tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, một số khách tham quan đã bất ngờ khi nghe người viết trao đổi những thông tin này. Và điều khiến họ ngạc nhiên hơn là tại TP. Quy Nhơn, hiện còn rất nhiều hiện vật gốm Gò Sành đẹp hơn, đang được trưng bày tại một bảo tàng tư nhân. 

http://www.baobinhdinh.com.vn/thapcham/2008/5/58883/images/images62510_tuongcham.jpg

  

Phù điêu thần Siva tại trưng bày “Ấn tượng Champa”. Ảnh: B.P


Sẽ thu hút và lôi cuốn người tham quan hơn nếu những người tổ chức gian trưng bày cung cấp thêm các thông tin liên quan. Chẳng hạn, bức phù điêu Sarasvati từng được tỉnh Bình Định đề nghị công nhận là bảo vật quốc gia, được Bảo tàng Hoàng gia Vương quốc Bỉ mượn để triển lãm. Hoặc ít ra là những thông tin lịch sử, văn hóa mở rộng, liên quan đến hiện vật, thông qua những tờ gấp giới thiệu. 

Bình Định từng là một trong những trung tâm của văn hóa Champa. Ngoài hệ thống đền tháp Champa, nơi đây còn có nhiều di tích khác, từ dân dụng như các lò gốm; đến những thương cảng, hay thành quách như thành Đồ Bàn, thành Cha. Sẽ võ đoán khi đánh giá về hiệu quả cuộc trưng bày này khi mà nó chỉ vừa mới bắt đầu và còn kéo dài đến tận tháng 9. Dẫu vậy, dù còn có một số hạn chế nhỏ, ta vẫn có thể tin rằng, trưng bày “Ấn tượng Champa - sưu tập cổ vật Champa Bình Định”, tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, sẽ gặt hái thành công. 

Nếu tỉnh Bình Định vẫn giữ nguyên ý định đề cử hệ di tích Champa ở Bình Định là Di sản Văn hóa Thế giới, thì việc tổ chức thêm nhiều cuộc trưng bày như trên để quảng bá cho văn hóa Champa - Bình Định, không chỉ ở Hà Nội, mà cả ở những thành phố khác, là điều nên làm.                                   

Bá Phùng theo Baobinhdinh.com.vn
Be the first person to like this.